一. معرفی اصل کاربرد

در طول فرآیند رنگ‌آمیزی، میزان پوشش رنگ تنها ۴۰ تا ۶۰ درصد است و بیش از نیمی از رنگ به هوا پاشیده می‌شود و مه پاششی تشکیل می‌دهد که هوای اطراف و محیط زیست را به شدت آلوده می‌کند. به منظور محافظت مؤثر از محیط زیست و تمیز کردن محل ساخت و ساز، معمولاً در صنعت رنگ‌آمیزی از سیستم آب در گردش غرفه اسپری مرطوب برای جذب غبار رنگ بیش از حد پاشیده شده استفاده می‌شود. به منظور حفظ عملکرد غرفه اسپری، بهبود محیط کار رنگ‌آمیزی و عملکرد عادی سیستم تصفیه، باید مقدار کمی از مواد شیمیایی که معمولاً به عنوان منعقدکننده‌های غبار رنگ شناخته می‌شوند، به آب در گردش اضافه و در آن نگهداری شوند. این مواد می‌توانند با ذرات رنگی که توسط آب گرفته شده‌اند تماس پیدا کنند و سپس با آن واکنش داده و آن را بی‌ثبات و چسبنده کنند، در یک لخته با اندازه ذرات خاص به نام سرباره رنگ جمع شوند و از آب جدا شوند، به طوری که چرخه آب برای مدت طولانی قابل استفاده باشد. منعقدکننده‌های مه رنگ عمدتاً شامل نوع پخش‌کننده قلیایی قوی، نوع جذب چگالشی، نوع چگالش مه رنگ پایه آب و غیره هستند. انواع محصولات فوق می‌توانند باعث چسبندگی و لخته شدن رنگ به روش‌های زیر شوند: ایجاد صابون در مه رنگ، از بین بردن ویسکوزیته آن، تولید یک ماده صابونی قلیایی نامحلول در آب که در آب پراکنده می‌شود؛ در عین حال، مه رنگ با خنثی کردن بار لایه بیرونی مه رنگ، متراکم می‌شود. ذرات متراکم شده با برخورد به یکدیگر به صورت لخته در می‌آیند و سپس لخته پلیمری جذب و پل زده می‌شود تا لخته بزرگتری تشکیل شود.

چگونه به درستی اثر لخته کننده غبار رنگ را ارزیابی کنیم

اثر منعقدکننده غبار رنگ معمولاً از روی سرباره، آب، کف، بو و غیره سنجیده می‌شود.
(1) سرباره رنگ: ویسکوزیته باید تا حد امکان کم باشد و رتبه بندی ظاهری جامع باید حداقل 3 تا 4 باشد (سرباره رنگ، دانه ای یا ماسه ریز است).
(2) آب: در دستگاه سرباره‌گیری جریان جانبی آیزنمن، قبل از سرباره‌گیری و قبل از افزودن عامل B، رنگ باید آب کدر با پراکندگی بالا باشد و آب پس از افزودن عامل B باید تا حد امکان شفاف باشد و رتبه کیفیت آب باید حداقل درجه 3 (کمی کدر) باشد.
(3) کف: ارتفاع کف در استخر باید مناسب باشد و نباید به طور قابل توجهی بالاتر از ارتفاع کف تولید شده توسط آب حاوی مواد دارویی در شرایط مشابه باشد. کف خیلی زیاد است که نشان می‌دهد اثر جداسازی رنگ و آب خوب نیست.
(4) بو: در طول زمان کارکرد مشخص شده، نباید بوی نامطبوع آشکاری تولید شود، که نشان می‌دهد سیستم آب دارای خطرات میکروبی مانند کپک و باکتری است و همچنین ممکن است در اثر جداسازی ضعیف رنگ و آب ایجاد شود، اما استفاده از منعقدکننده‌های غبار رنگ بوی تحریک‌کننده‌ای ایجاد نمی‌کند و بیشتر منعقدکننده‌های غبار رنگ به عوامل ضد باکتری اضافه می‌شوند.

عوامل مؤثر بر اثر لخته‌ساز غبار رنگ

(1) انواع رنگ. اگرچه هیچ ارتباطی بین نوع رزین و اثر استفاده از آن یافت نشده است، اما مشخص است که منعقدکننده‌های غبار رنگ به قطبیت رزین حساس هستند. برای رنگ‌هایی با قطبیت متفاوت، باید به ترتیب از منعقدکننده‌های غبار رنگ با قطبیت و آب‌دوستی متفاوت استفاده شود.

(2) مقدار PH یا قلیائیت. مشخص شده است که قلیائیت یا pH مناسب به چسبندگی رنگ کمک می‌کند. مقدار pH خیلی بالا باشد، رنگ به دلیل ذرات پایدار پراکنده در آب که لخته شدن آنها دشوار است، از بین می‌رود، و مقدار خیلی پایین نیز نمی‌تواند به طور کامل از بین برود. کنترل کلی 9.0 است و این کنترل در عملکرد آب در گردش بسیار مهم است.

(3) فرآیند غرفه رنگ و فرآیند پس از تصفیه سرباره رنگ. فرآیند رایج اتاق رنگ‌آمیزی اسپری عمدتاً شامل نوع شستشو، نوع پرده آب، نوع پرده آب - شستشو، نوع چرخش آب، نوع ونتوری و انواع دیگر است و روش‌های رایج حذف سرباره عمدتاً شامل صفحه تراشنده، نوع گریز از مرکز و غیره است. فرآیند اتاق رنگ‌آمیزی اسپری، سرعت جریان آب در گردش و روش حذف سرباره بر اثر استفاده تأثیر می‌گذارد.

(4) عوامل هیدروشیمیایی. ناخالصی‌های موجود در آب، مانند سختی، بر اندازه ذرات پراکنده رنگ تأثیر می‌گذارند و در نتیجه بر از دست دادن ویسکوزیته تأثیر می‌گذارند، بنابراین سختی باید تا حد امکان کم باشد. ناخالصی‌های وارد شده در فرآیند رنگ‌آمیزی اسپری، مانند حلال‌ها، به ویژه حلال‌های غیرقطبی، می‌توانند ظرفیت جذب آب برای ایجاد مه رنگ را به میزان قابل توجهی کاهش دهند.

(5) مقدار و روش تعیین مقدار منعقدکننده غبار رنگ. اگر مقدار خیلی کم باشد، اثر تراکم ایده‌آل نیست و اگر خیلی زیاد باشد، اثر پراکندگی دارد و تراکم ایجاد نمی‌کند. فرآیندهای مختلف جذب رنگ در غرفه اسپری به روش‌های تعیین مقدار بهینه متفاوتی نیاز دارند که باید در استفاده واقعی بررسی و تعیین شوند.

(6) عوامل میکروبی. غلظت مواد آلی در آب در گردش بسیار زیاد است و شرایط عملیاتی آب در گردش برای تولید مثل و رشد میکروارگانیسم‌ها مناسب است. اگر به دقت کنترل نشود، پرورش میکروارگانیسم‌ها تأثیر منفی بر استفاده از منعقدکننده‌های غبار رنگ خواهد داشت. وقتی دما بالا است، باید به طور منظم عوامل باکتری‌کش یا باکتریواستاتیک اضافه شود.